CIBIL Score: ઘણા લોકો માટે CIBIL સ્કોર ખૂબ મહત્વપૂર્ણ નાણાકીય માપદંડ છે કારણ કે તે લોન, ક્રેડિટ કાર્ડ અને અન્ય નાણાકીય સેવાઓ મેળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. સામાન્ય રીતે લોકો માને છે કે જો તેઓ ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ સમયસર ચૂકવે છે તો તેમનો CIBIL સ્કોર હંમેશા સારો જ રહેશે. પરંતુ ઘણીવાર એવું બને છે કે બિલ સમયસર ચૂકવ્યા છતાં પણ સ્કોર થોડો ઘટી જાય છે અને આથી ઘણા લોકો ચિંતિત થઈ જાય છે.
વાસ્તવમાં CIBIL સ્કોર માત્ર સમયસર ચુકવણી પર આધારિત નથી. તેમાં અનેક અન્ય પરિબળો પણ મહત્વપૂર્ણ હોય છે જેમ કે ક્રેડિટ ઉપયોગ, નવા લોન માટેની અરજીઓ અને કુલ ક્રેડિટ ઇતિહાસ. આ કારણોસર કેટલાક કેસમાં સમયસર ચુકવણી હોવા છતાં પણ સ્કોરમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
CIBIL સ્કોર શું છે
CIBIL સ્કોર એ ત્રણ અંકનો નંબર હોય છે જે સામાન્ય રીતે 300 થી 900 વચ્ચે હોય છે. આ સ્કોર વ્યક્તિની નાણાકીય વિશ્વસનીયતા દર્શાવે છે અને બેંકો તથા નાણાકીય સંસ્થાઓ લોન આપતા પહેલા આ સ્કોર ચકાસે છે.
જો કોઈ વ્યક્તિનો CIBIL સ્કોર 750 અથવા તેથી વધુ હોય તો તે સામાન્ય રીતે સારો માનવામાં આવે છે. ઊંચો સ્કોર હોય તો લોન સરળતાથી મળી શકે છે અને ઘણી વખત સારા વ્યાજ દર પર પણ લોન મળી શકે છે.
વધારે ક્રેડિટ ઉપયોગ પણ કારણ બની શકે
જો તમે ક્રેડિટ કાર્ડની કુલ લિમિટનો મોટો ભાગ નિયમિત રીતે ઉપયોગ કરો છો તો તે CIBIL સ્કોર પર અસર કરી શકે છે. આને ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન રેશિયો કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે જો તમારી કાર્ડ લિમિટ ₹1 લાખ છે અને તમે દર મહિને ₹80,000 સુધી ખર્ચ કરો છો તો ક્રેડિટ ઉપયોગ વધારે માનવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે 30 ટકા કરતાં ઓછો ઉપયોગ સારો માનવામાં આવે છે.
ઘણી નવી લોન અથવા કાર્ડ માટે અરજી
જો કોઈ વ્યક્તિ થોડા સમયમાં ઘણી લોન અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ માટે અરજી કરે તો પણ CIBIL સ્કોર પર અસર થઈ શકે છે. દરેક અરજી દરમિયાન બેંક દ્વારા કરવામાં આવતી ક્રેડિટ ચકાસણીને હાર્ડ ઇન્ક્વાયરી કહેવામાં આવે છે.
જો હાર્ડ ઇન્ક્વાયરીની સંખ્યા વધુ હોય તો તે સ્કોરને થોડા સમય માટે ઘટાડે છે કારણ કે તે વધુ ક્રેડિટની જરૂરિયાત દર્શાવી શકે છે.
જૂના ક્રેડિટ ખાતા બંધ કરવાથી અસર
ઘણા લોકો જૂના ક્રેડિટ કાર્ડ બંધ કરી દે છે પરંતુ આ નિર્ણય પણ CIBIL સ્કોર પર અસર કરી શકે છે.
જૂના ક્રેડિટ ખાતા લાંબા ક્રેડિટ ઇતિહાસ દર્શાવે છે જે સ્કોર માટે સકારાત્મક માનવામાં આવે છે. જો આવા ખાતા બંધ કરવામાં આવે તો કુલ ક્રેડિટ ઇતિહાસ ઓછો થઈ શકે છે અને સ્કોર થોડો ઘટી શકે છે.
રિપોર્ટ અપડેટ થવામાં સમય લાગી શકે
ક્યારેક એવું પણ બને છે કે બેંક અથવા નાણાકીય સંસ્થા દ્વારા કરવામાં આવેલી માહિતી અપડેટ થવામાં સમય લાગે છે.
આ કારણે કેટલીકવાર ચુકવણી કર્યા પછી પણ ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં તરત સુધારો જોવા મળતો નથી. માહિતી અપડેટ થયા પછી સ્કોર ફરીથી સુધરી શકે છે.
Conclusion: CIBIL સ્કોર અનેક પરિબળો પર આધારિત હોય છે અને માત્ર સમયસર ચુકવણી જ તેમાં ફેરફાર નક્કી કરતી નથી. ક્રેડિટ ઉપયોગ, લોન અરજી, ક્રેડિટ ઇતિહાસ અને રિપોર્ટ અપડેટ જેવી બાબતો પણ સ્કોર પર અસર કરી શકે છે. તેથી સારો CIBIL સ્કોર જાળવવા માટે સંતુલિત રીતે ક્રેડિટ ઉપયોગ કરવો અને નાણાકીય વ્યવસ્થાપન યોગ્ય રીતે કરવું ખૂબ જરૂરી છે.
Disclaimer: આ લેખ માત્ર માહિતી માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. CIBIL સ્કોરની ગણતરી વિવિધ નાણાકીય પરિબળો પર આધારિત હોય છે અને સમયાંતરે તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. સચોટ માહિતી માટે સત્તાવાર ક્રેડિટ રિપોર્ટ અથવા નાણાકીય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી યોગ્ય રહેશે.
